ΦΙΛΤΡΑ UV

UV φίλτρα

Η επανειλημμένη έκθεση στην UV ακτινοβολία παίζει σημαντικό ρόλο στη γήρανση, την ανοσοκαταστολή (καταστολή της φυσιολογικής λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος), τον καρκίνο του δέρματος και την επιδείνωση φωτοδερματοπαθειών (δερματικές παθήσεις που προκαλούνται από τον ήλιο). Σύμφωνα με το Ίδρυμα Καρκίνου του Δέρματος (Skin Cancer Foundation), το 90% όλων των μη μελανωματικών καρκίνων του δέρματος και το 86% των μελανωμάτων οφείλονται στην έκθεση στον ήλιο. 

Γι’ αυτό θεωρούμε την προστασία από τον ήλιο πολύ σημαντική, εσύ τι λες;

Η προστασία από τον ήλιο δεν είναι μόνο οι αντηλιακές κρέμες, αλλά και τα καπέλα, τα γυαλιά ηλίου και τα ρούχα που μας προστατεύουν από τις ηλιακές ακτίνες. 

Στο άρθρο μας για τις αντηλιακές κρέμες εξηγήσαμε τα βασικά της προστασίας από τον ήλιο και τις διαφορές μεταξύ ορυκτών και χημικών φίλτρων. Καταρρίψαμε μύθους που κυκλοφορούν στον κόσμο των αντηλιακών. Αν δεν το έχεις διαβάσει ακόμα, σου προτείνω να διαβάσεις πρώτα αυτό το άρθρο: ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΝΤΗΛΙΑΚΕΣ ΚΡΕΜΕΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΒΛΑΒΕΙΣ;

Λευκή κομψότητα;

Αν σκέφτεσαι το λευκό ίχνος που αφήνουν τα ορυκτά ή φυσικά φίλτρα, TERNA! Τα πιο χρήσιμα, γνωστά και ασφαλή είναι το διοξείδιο του τιτανίου και το οξείδιο του ψευδαργύρου. Συνήθως χρησιμοποιείται συνδυασμός και των δύο για να επιτευχθεί ευρέος φάσματος προστασία, δηλαδή UV-A και UV-B. 

Οι επιστήμονες συμφωνούν ότι αυτά τα δύο φίλτρα προστατεύουν καλύτερα το δέρμα μας και δεν το ερεθίζουν. Είναι αλήθεια όμως ότι το οξείδιο του ψευδαργύρου κάνει τη σύνθεση να μοιάζει με λευκή πάστα, ενώ το διοξείδιο του τιτανίου «λευκαίνει» ακόμα περισσότερο την κρέμα. Μπορούμε να μικροποιήσουμε τα σωματίδια (μειώνοντας το λευκό ίχνος που αφήνει η κρέμα), αλλά δεν θα πετύχουμε το ίδιο αποτέλεσμα όπως με τα χημικά φίλτρα που δεν αφήνουν λευκά ίχνη. Επιπλέον, οι αντηλιακές κρέμες με ορυκτά είναι πιο ακριβές και η σύνθεσή τους πιο δύσκολη, καθώς τα ορυκτά φίλτρα έχουν χαμηλή διαλυτότητα. 

Τι είναι πιο αισθητικά όμορφο;

Χημικά φίλτρα! Είναι λιγότερο αποτελεσματικά στην προστασία από τον ήλιο όταν χρησιμοποιούνται μεμονωμένα, επομένως απαιτείται συνδυασμός πολλών για να επιτευχθεί η επιθυμητή ευρέος φάσματος προστασία. Τα δύο πιο συχνά χρησιμοποιούμενα φίλτρα, που βρίσκονται στα δύο τρίτα όλων των αντηλιακών με χημικά φίλτρα στην Αμερική, είναι η οξυβενζόνη και η οκτινοξάτη. Η ανησυχία προκλήθηκε από το γεγονός ότι αυτά τα φίλτρα είναι δυνητικά αλλεργιογόνα, απορροφώνται από το σώμα μας, αλλά αυτό που προκάλεσε τη μεγαλύτερη συζήτηση ήταν η επίδρασή τους στο περιβάλλον. Η οξυβενζόνη ανακηρύχθηκε αλλεργιογόνο της χρονιάς το 2014 στην Αμερική, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα φίλτρα έχουν σε μεγάλο βαθμό αντικατασταθεί. 

Λεύκανση κοραλλιών

Η οξυβενζόνη, η οκτοκρυλένιο, η οκτινοξάτη και η εθυλεξυλ σαλικυλικό προκαλούν λεύκανση των κοραλλιών. Επιπλέον, η οξυβενζόνη και η οκτινοξάτη δεν χρησιμοποιούνται μόνο σε αντηλιακές κρέμες, αλλά και σε προϊόντα προσωπικής φροντίδας. Στη Χαβάη έχουν περιορίσει τη χρήση αυτών των δύο συστατικών, ειδικά κοντά στις παραλίες. Εκτιμάται ότι περίπου το 25% της αντηλιακής κρέμας ξεπλένεται μετά από 20 λεπτά, που αντιστοιχεί σε 4000 έως 6000 τόνους αντηλιακών κρεμών ετησίως. Τα κοράλλια χρειάζονται ένα προστατευτικό περιβάλλον, ειδικό τύπο άλγης και συστατικά για τη φωτοσύνθεση. Οι άλγες αποχωρίζονται από τα κοράλλια, αυξάνοντας την πιθανότητα ασθενειών και έτσι οι κοραλλιογενείς ύφαλοι σταδιακά εξαφανίζονται. 

Πώς ερμηνεύουμε τις μελέτες;

Έχει αποδειχθεί ότι η οξυβενζόνη επηρεάζει τις ανδρογόνες και οιστρογονικές ορμόνες με χρόνια έκθεση σε αυτό το φίλτρο. Η μελέτη έγινε σε ψάρια και αρουραίους, στους οποίους χορηγήθηκε το φίλτρο από το στόμα. Το ενδιαφέρον είναι ότι για να φτάσουμε στα ίδια επίπεδα που βρέθηκαν στα ζώα, θα έπρεπε να εφαρμόζουμε καθημερινά 2 mg/cm2 σε όλο το σώμα για 35 χρόνια. Εμείς όμως βάζουμε λιγότερη ποσότητα από την απαιτούμενη και το χρησιμοποιούμε ίσως 1 μήνα το χρόνο, και αυτό μόνο σε λίγες περιπτώσεις. Δηλαδή, είναι δύσκολο να φτάσουμε σε τέτοια επίπεδα όπως στη μελέτη και γι’ αυτό η χρήση κρεμών με αυτά τα φίλτρα παραμένει ασφαλής, αν και αρχικά μπορεί να φαίνεται το αντίθετο.  

Μη τυπικές επιλογές αντηλιακής προστασίας

Τροπική φτέρη, νιασιναμίδη και αλφαμελανοτίδη (ανάλογο ορμόνης που διεγείρει τα μελανοκύτταρα). Κυρίως έχουν αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση, προλαμβάνουν την εμφάνιση ακτινικής κεράτωσης και άλλων φωτοδερματοπαθειών. Με λίγα λόγια, μειώνουν τις βλάβες που μπορεί να προκληθούν από την έκθεση στον ήλιο. 

Πίνακας νεότερων/συνηθέστερων/φυσικών φίλτρων UV

Νεότερα φίλτρα

Η Μπιζοκτριζόλη και η Μπεμοτριζόλη είναι πολύ ασφαλή φίλτρα, δεν προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις και δεν διεισδύουν στο δέρμα. Η Μπιζοκτριζόλη ανήκει στα χημικά και φυσικά φίλτρα, καθώς αντανακλά και απορροφά το φως. Η Ουβινουλ είναι ειδική για UV-A και UV-B, δεν ερεθίζει το δέρμα και δεν είναι ούτε φωτοτοξική ούτε φωτοευαίσθητη. Όλα αυτά τα φίλτρα είναι πολύ αποτελεσματικά ακόμη και σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις. 

Νανομορφές ορυκτών φίλτρων

Υπάρχουν πολλές συζητήσεις σχετικά με την επιβλαβή δράση των νανοφίλτρων. Ιδιαίτερα το οξείδιο του ψευδαργύρου σε νανομορφή, υποτίθεται ότι εκπέμπει ηλεκτρόνια που δημιουργούν ελεύθερες ρίζες, οι οποίες βλάπτουν το DNA, τα λιπίδια και τις πρωτεΐνες. Στην πράξη όμως, όλα τα νανοσωματίδια στα αντηλιακά καλύπτονται με πυρίτιο, που σημαίνει ότι η ποσότητα των ελεύθερων ριζών που απελευθερώνονται στο περιβάλλον είναι πραγματικά περιορισμένη. Επιπλέον, μελέτες έχουν αποδείξει ότι τα νανοσωματίδια δεν διαπερνούν το ανέπαφο δέρμα και παραμένουν κυρίως στην κεράτινη στιβάδα. Μελέτη όπου τα νανοφίλτρα χορηγήθηκαν ενδοφλεβίως και υποδόρια έδειξε χαμηλή τοξικότητα των φίλτρων. Επομένως, και τα φίλτρα σε νανομορφή είναι ασφαλή.

Επιπρόσθετη τοπική προστασία με αντιοξειδωτικά

Συστατικά όπως εκχύλισμα σόγιας, βιταμίνη C, βιταμίνη E, έλαιο από σπόρους σταφυλιού, σελήνιο, μαγνήσιο, εκχύλισμα φυκιών, γαϊδουράγκαθο και πολυφαινόλες στο τσάι (πράσινο, μαύρο τσάι), έχουν αποδειχθεί ότι μειώνουν τον σχηματισμό αντιδραστικών ειδών οξυγόνου. Ο συνδυασμός αντιοξειδωτικών στα αντηλιακά είναι καλύτερος για την προστασία από τα ίδια τα αντηλιακά χωρίς αντιοξειδωτικά. 

Βιβλιογραφία:

Yeager, DG, Lim HW. Τι νέο υπάρχει στην φωτοπροστασία. Dermatologic Clinics. 2019

Siller, A., Blaszak, S. C., Lazar, M., & Olasz Harken, E. (2019). Ενημέρωση για τις επιδράσεις των συστατικών αντηλιακού Οξυβενζόνης και Οκτινοξάτης στον άνθρωπο και το περιβάλλον. Plastic Surgical Nursing, 39(4), 157–160.

Monteiro-Riviere NA, Wiench K, Landsiedel R, et al. Αξιολόγηση ασφάλειας των αντηλιακών που περιέχουν νανοσωματίδια διοξειδίου του τιτανίου και οξειδίου του ψευδαργύρου σε δέρμα με ηλιακό έγκαυμα UVB: μελέτη in vitro και in vivo. Toxicol Sci. 2011;123:264–80.

Fabian E, Landsiedel R, Ma-Hock L, et al. νανοσωματιδίων διοξειδίου του τιτανίου σε αρουραίους.

Arch Toxicol 2008;82:151–7. Κατανομή ιστών και τοξικότητα των ενδοφλέβια χορηγούμενων

Schlumpf M, Cotton B, Conscience M, et al. Ενδοκυτταρική και in vivo οιστρογονική δράση των φίλτρων UV. Environ

Health Perspect. 2001;109:239–44.

Wang SQ, Burnett ME, Lim HW. Ασφάλεια της οξυβενζόνης: τοποθέτηση αριθμών σε προοπτική. Arch Dermatol. 2011;147:865–6.

Dunaway S, Odin R, Zhou L, et al. Φυσικά αντιοξειδωτικά: πολλαπλοί μηχανισμοί για την προστασία του δέρματος από την ηλιακή ακτινοβολία. Front Pharmacol. 2018;9:392.

Sánchez Rodríguez A, Rodrigo Sanz M, Betancort Rodríguez JR. Εμφάνιση οκτώ φίλτρων UV στις παραλίες της Γκραν Κανάρια (Νησιά Κανάριοι). Μια προσέγγιση στην εκτίμηση περιβαλλοντικού κινδύνου. Chemosphere. 2015;131:85–90.

SCCP. Γνώμη για το Διαιθυλαμινοϋδροξυβενζοϋλο Εξυλ Βενζοϊκό ( https://ec.europa.eu/health/ph_risk/committees/04_sccp/docs/sccp_o_130.pdf)