Posted by Katarina Fajfar
on March 18, 2025
Atopische dermatitis is een huidaandoening die niet alleen kinderen treft, maar ook volwassenen. Omdat patiënten conventionele behandeling met corticosteroïden willen vermijden, zijn er veel studies uitgevoerd om te onderzoeken of voedingssupplementen de symptomen van atopische dermatitis kunnen verlichten.
Wat is atopische dermatitis?
Atopische dermatitis (AD) is een chronische ontstekingsziekte van de huid die wordt gekenmerkt door intense jeuk en het verschijnen van eczeemplekken, ook wel eczeem genoemd. Aanvankelijk dachten wetenschappers dat het een aandoening was die alleen voorkomt en verdwijnt in de kindertijd. Tegenwoordig wordt atopische dermatitis erkend als een levenslange aandoening die ook op volwassen leeftijd kan beginnen. Atopische dermatitis treft tot 20% van de bevolking in ontwikkelde landen, waardoor het een van de meest voorkomende chronische ziekten is. De prevalentie van atopische dermatitis is sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw twee- tot driemaal toegenomen.
Wat is er mis met de huid van patiënten met atopische dermatitis?
De pathofysiologie van atopische dermatitis omvat een disfunctie van de epidermis en daardoor ontsteking. De disfunctie van de bovenste huidlaag draagt bij aan een verhoogd transepidermaal waterverlies en een veranderde samenstelling van lipiden met een verminderd aandeel ceramiden.
De ziekte is verbonden met een verhoogde immuunrespons op externe factoren
De stoornissen in de werking van de opperhuid zijn ook gerelateerd aan een onevenwicht in immuuncellen, zoals T-helpercellen (Th2, Th22 en Th17). Immuuncellen reageren via immunoglobuline (IgE) op allergenen die onschadelijk zijn voor mensen zonder atopische dermatitis.
Voor sommige factoren, zoals voeding, vervuilde lucht en contact met contactallergenen, wordt aangenomen dat ze uitbraken veroorzaken of de ziekte verergeren. Andere niet-specifieke factoren zoals temperatuur, vochtigheid en psychologische stress kunnen ook invloed hebben op de aandoening.
Wat weten we momenteel over de behandeling van atopische dermatitis?
De huidige behandeling van atopische dermatitis richt zich vooral op het verlichten en beheersen van symptomen en het voorkomen van verergeringen. De belangrijkste behandelmethode is het herstellen van de epidermale barrière met emolliënten en ontstekingsremmende behandeling met lokale corticosteroïden, calcineurineremmers en fosfodiësteraseremmers.
Aangezien veel patiënten corticosteroïden willen vermijden, vooral vanwege bijwerkingen, wordt vaak het gebruik van verschillende voedingssupplementen aanbevolen om de symptomen van atopische dermatitis te verlichten. Maar zijn voedingssupplementen daadwerkelijk effectief bij de behandeling van atopische dermatitis?
Probiotica
Probiotica zijn levende micro-organismen (bijv. bacteriën) die gelijk of vergelijkbaar zijn met micro-organismen die van nature in het menselijk lichaam voorkomen en gunstig kunnen zijn voor de gezondheid. Als het aantal T-cellen van het immuunsysteem in de dikke darm te laag is en iemand een slecht ontwikkelde microbiota heeft, kan die persoon vatbaarder zijn voor allergieën. Dit vormt een predispositie voor de ontwikkeling van atopische dermatitis.
Sommige studies tonen de effectiviteit aan van het gebruik van probiotica bij het verbeteren van de symptomen van atopische dermatitis. Een studie uitgevoerd in Oekraïne in 2010 toonde aan dat het toedienen van een probiotische mix met toegevoegde fructo-oligosachariden geassocieerd was met significante klinische verbeteringen bij kinderen met AD. De effectiviteit van probiotische therapie bij volwassenen met AD is nog niet bewezen.
Prebiotica
Om een gezonde darmmicroflora te stimuleren, omvat een nieuwe behandelingsstrategie het gebruik van prebiotische supplementen. Prebiotica zijn voedingsmiddelen of supplementen die onverteerbare bestanddelen bevatten die selectief de groei en/of activiteit van niet-pathogene bacteriën in de dikke darm bevorderen. Prebiotica zijn vaak in de vorm van oligosachariden. De meest effectieve bij het verlichten van symptomen van atopische dermatitis blijken mengsels van probiotica en prebiotica te zijn.
Vitamine D
Verschillende studies hebben een mogelijke relatie onderzocht tussen een tekort aan vitamine D en het optreden van atopische dermatitis. Mensen die in gebieden wonen met minder zonlicht lopen ook meer risico op een tekort aan vitamine D.
Bij sommige patiënten met atopische dermatitis zijn verlaagde serumconcentraties van vitamine D vastgesteld, evenals een verminderde capaciteit om antimicrobiële peptiden te produceren door een verzwakt immuunsysteem. Hoe minder antimicrobiële peptiden in de huid, hoe slechter de huid zich kan verdedigen tegen infecties.
Voor de behandeling van atopische dermatitis is ook fototherapie getest, waarbij een smal spectrum UVB-straling werd gebruikt. Men ontdekte dat de therapie het serumgehalte van vitamine D aanzienlijk verhoogde en tegelijkertijd de expressie van antimicrobiële peptiden in eczeemplekken toenam.
Verschillende onderzoeken suggereren dat bij geselecteerde subgroepen patiënten de serumconcentraties van vitamine D verder onderzocht moeten worden om te bepalen of het nodig is vitamine D aan te vullen via voedingssupplementen.
Visolie
Patiënten met atopische dermatitis hebben een defect in het enzym delta-6-desaturase, waardoor ze niet in staat zijn gamma-linoleenzuur te produceren. Gamma-linoleenzuur (GLA) is een essentiële vetzuur uit de omega-6 familie. Het is wenselijk dat patiënten met atopische dermatitis gamma-linoleenzuur aanvullen via voedingssupplementen met omega-6 vetzuren, waarbij vooral gelet moet worden op het GLA-gehalte.
Een probleem bij patiënten met atopische dermatitis is ook de onjuiste verhouding tussen omega-3 en omega-6 vetzuren. Meestal is er ondanks het tekort aan essentieel gamma-linoleenzuur meer omega-6 dan omega-3 vetzuren aanwezig. Recente studies tonen aan dat het oraal innemen van langketenige omega-3 vetzuren mogelijk veelbelovend is voor het verlichten van symptomen van atopische dermatitis. Deze methode is nog niet voldoende onderzocht, maar toont tot nu toe positieve effecten bij patiënten.
Teunisbloemolie en borageolie
Teunisbloemolie en borageolie zijn natuurlijke supplementen die vaak worden gebruikt voor de behandeling van eczeem. Beide oliën bevatten veel gamma-linoleenzuur (GLA), teunisbloemolie bevat 8-10% GLA, terwijl borageolie maar liefst 23% GLA bevat.
Beide oliën tonen vooral bij uitwendig gebruik uitstekende effecten, omdat het topisch aanbrengen van gamma-linoleenzuur de genezing van eczeem stimuleert. Daarom zijn teunisbloemolie en borageolie opgenomen in de Skinfairytale-lijn tegen atopische dermatitis. Deze oliën vindt u in de producten AtopicCream, AtopicBalm en Renew Cream.
Mineralen en vitaminen
Een tekort aan mineralen speelt een belangrijke rol bij de ontwikkeling van atopische dermatitis. Patiënten hebben meestal een tekort aan micro-elementen zoals zink en selenium. Een tekort aan zink wordt geassocieerd met een vertraagde wondgenezing.
Oxidatieve stress is een andere pathofysiologische factor die bijdraagt aan de ontwikkeling van dermatitis. Tot nu toe is onderzocht of het onderdrukken van oxidatieve stress met antioxidanten zoals vitamine A, C en E effectief kan zijn. Vooral vitamine C en E beschermen tegen schadelijke effecten van vrije radicalen. Omdat de barrièrefunctie van de huid bij atopische dermatitis sterk verzwakt is, is ook de bescherming tegen schadelijke radicalen verminderd. Daarom wordt het gebruik van vitamine C en E aanbevolen om de antioxidatieve bescherming van het lichaam te verhogen.
Welk voedingssupplement is dus effectief bij het verlichten van symptomen van atopische dermatitis?
In principe wordt aanbevolen om voordat u voedingssupplementen gaat gebruiken eerst te testen of u daadwerkelijk een tekort heeft aan een bepaald vitamine, mineraal of vetzuur. Als u bijvoorbeeld geen tekort heeft aan vitamine D, kunt u niet verwachten dat aanvulling effect zal hebben. Over het algemeen mag u voedingssupplementen niet zelf voorschrijven, omdat u uzelf daarmee meer schade dan voordeel kunt berokkenen. Ook een teveel aan vitaminen of mineralen kan bijwerkingen hebben. Daarom is het verstandig om, als u voedingssupplementen wilt gebruiken om symptomen van atopische dermatitis te verlichten, eerst bloedonderzoek te laten doen om te bepalen hoeveel en welke vitamine/mineraal u tekortkomt.
Blog tot stand gekomen in samenwerking met Cosmedoc.si