De huid is een van de grootste organen, maar ook een van de zwaarste, met een gewicht van maar liefst 4-5 kilogram. De huid bedekt het gehele buitenoppervlak van het lichaam en vormt zo een bescherming tegen externe invloeden. Ze bestaat uit drie lagen. De bovenste laag, die in contact staat met de buitenwereld, noemen we de opperhuid of epidermis. Daarna volgt de middelste laag, die we de lederhuid of dermis noemen. De binnenste laag heet het onderhuidse bindweefsel. Alle drie de lagen verschillen sterk in hun anatomie en functie.

De huid heeft meer functies dan je zou denken

De belangrijkste taak van de huid is ons beschermen tegen externe factoren. Ze vormt de eerste verdedigingslinie en beschermt zo ook onze organen. De huid biedt mechanische bescherming, wat betekent dat ze ons beschermt tegen binnendringende bacteriën en virussen, tegen UV-straling en tegen het binnendringen van chemicaliën in het lichaam. Daarnaast heeft ze ook een barrièrefunctie. De barrièrefunctie van de huid beschermt ons vooral tegen het verdampen van water.

Met de huid nemen we ook druk, aanraking, pijn, jeuk en temperatuur waar. De huid speelt ook een rol bij de thermoregulatie. Met behulp van de huid wordt de lichaamstemperatuur geregeld, wat helpt bij het verwarmen of afkoelen van het lichaam. Ze fungeert als waterreservoir en als energiereservoir in de vorm van vet dat in het onderhuidse bindweefsel wordt gevonden. Via de huid worden ook schadelijke stoffen uit het lichaam uitgescheiden, namelijk via het zweet.

De opperhuid bestaat uit meerdere lagen

De opperhuid is de bovenste laag van de huid, die een beschermende functie heeft en ons beschermt tegen externe invloeden. De opperhuid bestaat uit maar liefst 4 lagen: de basale laag (stratum basale), de stekelige laag (stratum spinosum), de korrellaag (stratum granulosum) en de hoornlaag (stratum corneum). De bovenste laag, die ook wel de hoornlaag of stratum corneum wordt genoemd, bestaat uit 20-30 lagen dunne, platte cellen die als barrière fungeren. In de korrellaag worden glycolipiden gevormd, die aan het celoppervlak worden uitgescheiden en als lijm werken, waardoor de cellen aan elkaar blijven plakken. In de onderste hoornlaag worden nieuwe huidcellen (keratinocyten) gevormd, die het vernieuwen van de huid mogelijk maken.

De opperhuid vernieuwt zich elke 28 dagen

Dit is een interessante eigenschap van onze huid: de opperhuid vernieuwt zich ongeveer elke 28 dagen. Hierbij laat de bovenste laag dode cellen (corneocyten) los, terwijl levende cellen (keratinocyten) naar het oppervlak komen. Dit lijkt enigszins op het vervellen bij slangen, maar dan minder opvallend.

De pH van de huid beïnvloedt de barrièrefunctie

Onze huid heeft ook een bepaalde pH-waarde die belangrijk is voor het normale functioneren ervan. De pH stijgt snel van het huidoppervlak naar de diepere lagen van de opperhuid (daar is het gelijk aan de fysiologische pH van 7,4). De pH aan het huidoppervlak ligt bij onbeschadigde huid meestal tussen 4 en 5,5. De pH van de huid wordt beïnvloed door talg, zweet en fosfolipiden. De zure beschermlaag op de huid beïnvloedt de barrièrefunctie van de opperhuid en de antimicrobiële bescherming van de huid.

Op het huidoppervlak vinden we de uitgangen van talgklieren en zweetklieren, evenals haren. Door de uitgangen van de talgklieren is er ook vet aanwezig op de opperhuid, wat de huid soepel houdt en het ontstaan van schilfers en scheurtjes voorkomt. Het vet op de huid heeft twee bronnen: epidermale lipiden, die de barrièrefunctie van de huid onderhouden, en afscheidingen van de talgklieren, oftewel talg.

De lederhuid is belangrijk voor de mechanische stevigheid van de huid

De lederhuid of dermis is een laag bindweefsel die zich bevindt tussen de epidermis en het onderhuidse bindweefsel. De dermis is een vezelachtige structuur, bestaande uit collageen, elastine, zenuwuiteinden, haarzakjes en klieren. De dermis speelt een belangrijke rol bij het ondersteunen en beschermen van de huid en de diepere lagen, en helpt ook bij de thermoregulatie. In de dermis vinden we voornamelijk cellen die fibroblasten worden genoemd. Deze zijn betrokken bij de synthese van nieuw collageenweefsel. In de dermis vinden we ook immuuncellen en vetcellen, die eveneens een belangrijke rol spelen bij het behoud van de normale structuur en functie van de dermis.

Collageen is het meest voorkomende eiwit in de dermis. Het speelt een belangrijke rol omdat het de huid mechanische stevigheid geeft. In de dermis vinden we collageen type I en type III. Collageen komt ook voor in spieren, botten, tanden, kraakbeen en in de wanden van alle lichaamsorganen. Elastine speelt ook een belangrijke structurele rol in de dermis.

Interessant feit: talgklieren en een type zweetklieren worden pas actief in de puberteit

In de lederhuid vinden we ook alle huidaanhangsels – dus haarzakjes, talgklieren en zweetklieren. Talgklieren zijn in de kindertijd niet actief en beginnen pas te werken in de puberteit, onder invloed van hormonen. Ze zijn dicht aanwezig op het gezicht, achter de oren, op het bovenste deel van de borstkas en op de rug. Bij een vette huid zijn de talgklieren groter dan bij een droge huid. Via de talgklieren wordt talg uitgescheiden, dat bestaat uit triglyceriden, squalenen en sterolen. In de dermis hebben we twee typen talgklieren: de ene noemen we apocriene zweetklieren, de andere eccriene zweetklieren. De eccriene zweetklieren spelen een rol bij de thermoregulatie, en het eccriene zweet bestaat uit 99% water en 1% zout. De apocriene zweetklieren worden pas actief in de puberteit. Apocrien zweet heeft een kenmerkende geur en bestaat uit cholesterol, triglyceriden en vetzuren.

Onderhuidse bindweefsel

Het onderhuidse bindweefsel is het meest uitgebreide en dikste deel van de huid, dat voornamelijk uit vet bestaat. Het onderhuidse bindweefsel maakt ongeveer 10% van het lichaamsgewicht uit, dus de volgende keer dat je op de weegschaal staat, kun je die 10% gerust aftrekken. Grapje natuurlijk. Het onderhuidse bindweefsel beschermt mechanisch onze inwendige organen. Door het hoge vetgehalte vormt het een uitstekende thermische isolatie voor onze vitale organen en fungeert het als energiereserve. In het onderhuidse bindweefsel worden ook diverse hormonen gesynthetiseerd.

Deze blog is tot stand gekomen in samenwerking met Cosmedoc.si