Posted by Katarina Fajfar
on March 18, 2025
Utrzymanie i poprawa funkcji bariery skóry odgrywa kluczową rolę w leczeniu atopowego zapalenia skóry (AZS). Stosowanie środków nawilżających (kremów, balsamów) jest skuteczną metodą, ponieważ zapobiega transepidermalnej utracie wody (TEWL) oraz zapobiega nowym wykwitom.
Kąpiel pod prysznicem może być dla pacjentów z atopowym zapaleniem skóry mieczem obosiecznym, ponieważ środki do oczyszczania skóry mogą zawierać substancje drażniące i alergeny. Środki myjące mogą usuwać lipidy z naskórka, co zwiększa transepidermalną utratę wody i zagraża funkcji bariery skóry. Rozwój nawilżających i delikatnych środków myjących do prysznica jest bardzo ważnym krokiem dla pacjentów z atopowym zapaleniem skóry. Celem opracowania tych produktów jest przede wszystkim umożliwienie skutecznego oczyszczania, ale bez uszkadzania lub podrażniania skóry.
Czy codzienne kąpiele i mycie środkami myjącymi są wskazane u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry?
Codzienne kąpiele i prysznice są oczywiście wskazane także u atopików, ponieważ usuwają łuski, substancje drażniące oraz alergeny ze skóry. Mydła, szampony i klasyczne żele pod prysznic powinny być unikane przez atopików, ponieważ drażnią i dodatkowo wysuszają skórę. Atopicy zwykle produkują zbyt mało sebum i dlatego potrzebują minimalnych ilości środków myjących, ponieważ mogą one usuwać lipidy z powierzchni skóry.
Jedyną odpowiednią formą są olejowe żele pod prysznic, które nawilżają skórę i nie usuwają lipidów z naskórka. Olejowe żele mogą mieć oprócz działania myjącego także działanie emoliencyjne. Emolienty są głównymi środkami w leczeniu wszystkich stopni atopowego zapalenia skóry. Zwykle elastyczna i ochronna bariera skóry jest u atopików osłabiona, a emolienty walczą z suchością skóry i transepidermalną utratą wody.
Emolienty obejmują środki natłuszczające (np. glikol, stearynian glicerolu i sterole sojowe), które zmiękczają skórę, substancje okluzyjne (np. wazelinę, dimetikon i olej mineralny), które tworzą warstwę zapobiegającą parowaniu wody oraz środki nawilżające (np. mocznik, gliceryna i kwas mlekowy), które przyciągają i zatrzymują wodę.
Substancje powierzchniowo czynne mogą być dobre
Środki myjące odgrywają niezbędną rolę w usuwaniu brudu, sebum, potu oraz mikroorganizmów, jednak mogą powodować powtarzające się i subkliniczne uszkodzenia bariery skóry.
Substancje powierzchniowo czynne dzięki swojej amfoteryczności (obecności komponentów hydrofilowych i hydrofobowych w cząsteczkach) obniżają napięcie powierzchniowe i umożliwiają powstawanie emulsji. Substancje powierzchniowo czynne mają następujące działanie:
- Oczyszczanie: usuwanie brudu ze skóry i włosów
- Pienienie się: niektóre rodzaje substancji powierzchniowo czynnych mają większą zdolność do pienienia
- Emulgowanie: łączenie dwóch niemieszających się cieczy, co umożliwia przygotowanie emulsji
- Rozpuszczanie substancji nierozpuszczalnych
Jednak mogą być też szkodliwe, zwłaszcza dla osób z chorobami skóry
Wiele firm kosmetycznych oferuje szeroką gamę środków myjących, które mają niski potencjał alergizujący i nie drażnią skóry. Jednak liczne badania wykazują negatywne skutki substancji powierzchniowo czynnych na skórę, zwłaszcza osoby z wrażliwą skórą lub chorobami skóry powinny być ostrożne przy ich stosowaniu.
Szkodliwe skutki substancji powierzchniowo czynnych na skórę to:
- Alkalizacja: szczególnie charakterystyczna dla klasycznych mydeł, które powstają z zasad (wodorotlenek sodu) i powodują znaczny wzrost pH skóry; pH mydeł zwykle wynosi od 9,5 do 13, podczas gdy skóra ma pH między 4,5 a 6
- Usuwanie lipidów z powierzchni skóry: substancje powierzchniowo czynne mają zdolność solubilizacji lipidów błonowych (zwłaszcza ceramidów)
- Uszkodzenia białek skóry: interakcja z keratyną i powodowanie denaturacji
- Obrzęk błon komórkowych i włókien kolagenowych: skutki wynikają ze szkodliwego działania na białka skóry. Podczas mycia dochodzi do obrzęku komórek i białek, a następnie zaczyna się utrata wody, co prowadzi do suchej, szorstkiej i łuszczącej się skóry. Obrzęk błon komórkowych jest związany głównie z anionowymi substancjami powierzchniowo czynnymi i ich potencjałem drażniącym.
- Toksyczność komórkowa, objawiająca się lizą komórek, gdy bariera skóry jest uszkodzona, a jej zmiany przepuszczalności stają się nieodwracalne
Istnieją substancje powierzchniowo czynne niepodrażniające!
Niejonowe substancje powierzchniowo czynne to jedna z grup substancji powierzchniowo czynnych, które różnią się tym, że nie mają ładunku elektrycznego. Ich siła oczyszczania i pienienia jest dość słaba, ale jak wspomnieliśmy powyżej, pacjenci z atopowym zapaleniem skóry nie potrzebują silnych środków myjących. Ponadto niejonowe substancje powierzchniowo czynne mają niski potencjał toksyczny i są uważane za najbardziej delikatne.
Do nich należą alkil poliglikozydy, takie jak glukozyd kokosowy, lauryl glukozyd, decyl glukozyd oraz kokamid DEA. Glukozyd kokosowy jest pozyskiwany z surowców odnawialnych i jest połączeniem alkoholi tłuszczowych na bazie kokosa i glukozy.
Co jest więc bardzo ważne przy wyborze środków myjących do skóry wrażliwej?
Ważne jest, aby najpierw wybierać odpowiednie typy formulacji. Przy wyborze środków myjących unikamy anionowych i kationowych substancji powierzchniowo czynnych oraz mydeł. Staramy się wybierać formulacje zawierające jak najwięcej emolientów i substancji wspomagających odbudowę funkcji bariery skóry. Oznacza to, że najlepszym wyborem są olejowe żele pod prysznic, które zawierają emolienty i delikatne środki myjące (niejonowe substancje powierzchniowo czynne), które pomogą usunąć brud ze skóry, ale bez uszkadzania funkcji bariery.
Bardzo ważne jest również, aby produkty do oczyszczania nie zawierały dodanych perfum i barwników, które mogą dodatkowo podrażniać skórę. Produkty do oczyszczania powinny być naturalne i zawierać składniki o działaniu przeciwzapalnym.
Oprócz emolientów pożądane są także kwasy tłuszczowe omega-3 w środkach myjących
Nienasycone kwasy tłuszczowe, takie jak omega-3, omega-6 i omega-9, naturalnie występują w olejach roślinnych, które działają emoliencyjnie. Oleje roślinne bogate w kwasy tłuszczowe omega są często stosowane miejscowo, ponieważ zmniejszają transepidermalną utratę wody, wspomagają odbudowę lipidów w naskórku i umożliwiają regenerację funkcji bariery skóry. Dzięki zdolności tworzenia na skórze nieprzepuszczalnej warstwy zapobiegają wnikaniu mikroorganizmów, które nie mogą dostać się do otwartych ran.
W jednym z badań badano wpływ oleju lnianego, bogatego w kwasy omega-3, na gojenie się otwartych ran. Kwasy omega-3 wykazały przyspieszone gojenie uszkodzonych tkanek, przy czym po 14 dniach powstał nowy nabłonek, a funkcja bariery skóry została całkowicie odbudowana. Na obszarze pielęgnowanym kwasami tłuszczowymi omega-3 zaobserwowano również zwiększoną produkcję keratyny i ponowne tworzenie włókien kolagenowych.
Dlatego w SkinFairytale przygotowaliśmy dla Was dwa nowe produkty do oczyszczania skóry. Skóra to coś więcej niż tylko tarcza naszego ciała.
Zadbajmy, aby znów stała się piękna i zdrowa. Wiedząc, jak trudno jest znaleźć dobry i delikatny produkt do mycia wrażliwej i swędzącej skóry, przygotowujemy dla Was delikatne, naturalne i skuteczne produkty. Łagodzenie suchej i swędzącej skóry zaczyna się podczas kąpieli pod prysznicem.
Artykuł powstał we współpracy z Cosmedoc.si