Czy Twoja skóra jest sucha lub odwodniona?

Skóra jest naszym największym organem, który pokrywa całą zewnętrzną powierzchnię ciała. Skóra jest również bardzo skomplikowanym organem, który utrzymuje prawidłowy poziom nawilżenia skóry i umożliwia wydzielanie odpowiedniej ilości lipidów w potrzebnych miejscach, aby skóra nie stała się sucha. Czy istnieje jakaś różnica między suchą a odwodnioną skórą? A gdzie właściwie plasuje się skóra atopowa?

Co to jest bariera skórna i dlaczego jest tak ważna?

Skóra składa się z trzech warstw: naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej. Te trzy warstwy różnią się znacznie pod względem anatomii i funkcji. Skóra tworzy złożoną sieć, która zapewnia organizmowi linię obrony przed mikroorganizmami, promieniowaniem UV, chemikaliami oraz uszkodzeniami mechanicznymi. Skóra reguluje także temperaturę i ilość wody uwalnianej do otoczenia.

Strukturę warstwy rogowej (stratum corneum) można sobie wyobrazić jako cegły i zaprawę. Korneocyty to „cegły”. Korneocyty otoczone są lipidami międzykomórkowymi, które działają jak „zaprawa” utrzymująca funkcję bariery skóry. Dopóki cegły i zaprawa ściśle przylegają do siebie, funkcja bariery skóry jest prawidłowa. Korneocyty i lipidy międzykomórkowe regulują przepływ wody do i ze skóry. Pomagają również utrzymać odpowiedni poziom nawilżenia skóry, który wynosi około 13%. Nawilżenie SC jest kluczowe dla integralności warstwy rogowej i utrzymania homeostazy bariery skórnej.

Dla zdrowej skóry ważne są zarówno odpowiednie nawilżenie, jak i lipidy międzykomórkowe

Kluczowe dla utrzymania zdrowej skóry jest odpowiednie nawilżenie, a środki nawilżające są ważnym elementem podstawowej pielęgnacji skóry. Zdolność skóry do zatrzymywania wody wiąże się przede wszystkim z warstwą rogową (SC), która odgrywa ważną rolę w ograniczaniu utraty wody.

Stratum corneum składa się z dwóch komponentów: korneocytów i naturalnych czynników nawilżających (NMF) oraz lipidów międzykomórkowych. Jeśli oba komponenty działają prawidłowo, zapewnia to integralność skóry i jej nawilżenie. NMF znajdują się wewnątrz korneocytów. Składniki NMF działają jako bardzo skuteczne środki nawilżające. Związki NMF występują w wysokich stężeniach wewnątrz korneocytów, stanowiąc od 20 do 30% suchej masy korneocytów. Dużą część NMF stanowią aminokwasy i ich pochodne (kwas pirolidonokarboksylowy i kwas urokanowy). Inne składniki NMF to również mleczan, mocznik i elektrolity.

Funkcja bariery skóry zależy od zawartości lipidów międzykomórkowych. Lipidy te są zorganizowane w błony, które tworzą szczelną i skuteczną barierę zapobiegającą transepidermalnej utracie wody. Lipidy w skórze składają się z mieszaniny ceramidów (45–50%), cholesterolu (20–25%) i wolnych kwasów tłuszczowych (10–15%).

Co to jest sucha skóra?

Mówiąc prosto, sucha skóra to skóra, której brakuje olejów. Sucha skóra to typ skóry, który produkuje mniej sebum niż skóra normalna lub tłusta. Możemy urodzić się z naturalnie suchą skórą lub sucha skóra może być wynikiem czynników zewnętrznych: ekstremalne temperatury, używanie klimatyzacji i ogrzewania w pomieszczeniach, zła dieta, zanieczyszczenia i ekspozycja na promieniowanie UV mogą powodować, że skóra z czasem zaczyna produkować mniej sebum.

Wraz ze zmianą pór roku i starzeniem się skóry dochodzi do zmian w ceramidach i ogólnej zawartości lipidów. U osób starszych zawartość ceramidów jest o 30% mniejsza niż u młodszych. Jednocześnie w suchej skórze, w tym także atopowej, mniejsza ilość lipidów wiąże się z niską zawartością ceramidów.

Sucha skóra zwykle różni się objawami od skóry odwodnionej, ale nie jest to regułą. Zmiany w lipidach skóry zwykle powodują zwiększoną transepidermalną utratę wody, przez co skóra staje się nie tylko sucha, ale także odwodniona, choć nie zawsze. Sucha skóra ma zwykle szorstką teksturę, wygląda na suchą, mogą być widoczne białe suche łuski, może pękać i pojawiać się na niej drobne ranki.

Jak sobie pomóc przy suchej skórze?

Chociaż wielu sugeruje, że suchą skórę można naprawić tylko przez miejscowe stosowanie ceramidów, w rzeczywistości po ich nałożeniu nie następuje poprawa. Okazało się, że jeśli stosujemy składniki takie jak cholesterol, wolne kwasy tłuszczowe lub ceramidy osobno, mogą one jeszcze bardziej osłabić funkcję bariery skóry. Natomiast mieszanka tych trzech kluczowych lipidów w odpowiednich proporcjach pozwala na przywrócenie normalnej funkcji bariery skóry. W przeciwieństwie do niefizjologicznych lipidów, takich jak wazelina, która poprawia barierę skóry poprzez tworzenie hydrofobowego filmu na powierzchni skóry, miejscowo stosowane lipidy fizjologiczne przenikają przez SC, gdzie pomagają odbudować proporcje lipidów w skórze i tym samym wspierają przywrócenie funkcji bariery skóry.

Najkorzystniejsza dla odbudowy suchej skóry jest więc kombinacja olejów roślinnych zawierających kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6 w połączeniu z cholesterolem i ceramidami.

Czym różni się skóra odwodniona od suchej?

Uproszczając, skórze odwodnionej brakuje wilgoci. Dzieje się tak z powodu zwiększonej transepidermalnej utraty wody, przez co zawartość wody w skórze spada poniżej 13%. Skórę odwodnioną trudniej zidentyfikować niż suchą, ale istnieją pewne oznaki, które pozwalają stwierdzić, czy nasza skóra jest naprawdę odwodniona. Skóra odwodniona wygląda na bladą, odczuwamy napięcie skóry, jest bardziej wrażliwa i wykazuje przyspieszone oznaki starzenia, takie jak zwiotczenie skóry i głębokie zmarszczki.

Jak sobie pomóc przy skórze odwodnionej?

W przypadku skóry odwodnionej kluczowe jest zwiększenie poziomu nawilżenia skóry i zmniejszenie transepidermalnej utraty wody. Poziom nawilżenia skóry zwiększamy stosując wysokiej jakości środki nawilżające, które mogą naśladować naturalny czynnik nawilżający. Najlepiej działają środki nawilżające naturalne dla skóry – to aminokwasy, glicerol, kwas hialuronowy, mocznik itd.

Ponieważ środki nawilżające mogą szybko odparować z powierzchni, jeśli nie zostaną „zamknięte” w skórze okluzjami, ważne jest, aby na nie nałożyć warstwę kremu lub oleju.

Gdzie plasuje się skóra atopowa?

Osoby zmagające się z atopowym zapaleniem skóry zwykle mają zmieniony stosunek lipidów międzykomórkowych lub są one nieprawidłowo syntetyzowane, co powoduje, że skóra jest znacznie bardziej sucha. Nieprawidłowy stosunek lipidów międzykomórkowych prowadzi również do osłabienia funkcji bariery skóry. Gdy funkcja bariery skóry jest osłabiona, dochodzi do zwiększonej transepidermalnej utraty wody, a skóra może w konsekwencji stać się odwodniona. Atopowe zapalenie skóry to bardzo skomplikowana choroba skóry, w której objawy suchej i odwodnionej skóry w pewien sposób się łączą. Dlatego u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry konieczne jest stosowanie produktów pielęgnacyjnych, które zapewniają zarówno nawilżenie, jak i lipidy, które pomogą przywrócić funkcję bariery skóry.

Artykuł powstał we współpracy z Cosmedoc.si