FILTRY UV

Filtry UV

Wielokrotna ekspozycja na promieniowanie UV odgrywa ważną rolę w starzeniu się, immunosupresji (hamowaniu normalnego działania układu odpornościowego), raku skóry oraz pogorszeniu fotodermatoz (chorób skóry wywołanych przez promienie słoneczne). Według danych Fundacji Raka Skóry (Skin Cancer Foundation), aż 90% wszystkich raków skóry niebędących czerniakiem i 86% czerniaków powstaje w wyniku ekspozycji na promienie słoneczne. 

Dlatego uważamy, że ochrona przed słońcem jest bardzo ważna, a co Ty o tym myślisz?

Ochrona przed słońcem to nie tylko kremy przeciwsłoneczne, ale także nakrycia głowy, okulary przeciwsłoneczne i ubrania, które chronią nas przed promieniami słonecznymi. 

W wpisie na blogu o kremach przeciwsłonecznych wyjaśniliśmy podstawy ochrony przed słońcem oraz różnice między filtrami mineralnymi a chemicznymi. Obaliliśmy mity dotyczące twierdzeń pojawiających się w świecie kremów przeciwsłonecznych. Jeśli jeszcze tego nie zrobiłeś, proponuję najpierw przeczytać ten blog: CZY KREMY PRZECIWSŁONECZNE SĄ NAPRAWDĘ SZKODLIWE?

Biała elegancja?

Jeśli przyszła Ci na myśl biała warstwa pozostawiana przez filtry mineralne lub fizyczne, TERNA! Najbardziej użyteczne, znane i bezpieczne są dwutlenek tytanu i tlenek cynku. Zazwyczaj stosuje się kombinację obu, aby uzyskać ochronę szerokiego spektrum, czyli UV-A i UV-B. 

Naukowcy zgadzają się, że właśnie te dwa filtry najlepiej chronią naszą skórę i jej nie podrażniają. Faktem jest jednak, że tlenek cynku sprawia, że formuła przypomina białą pastę, a dwutlenek tytanu dodatkowo „bieli” krem. Cząsteczki można mikronizować (zmniejszając ich rozmiar, biała warstwa, którą krem powinien pozostawiać, znika), ale nadal nie uzyskamy takiego samego efektu, jak przy użyciu filtrów chemicznych, które nie pozostawiają białych śladów. Ponadto mineralne kremy ochronne są droższe, a ich formułowanie trudniejsze, ponieważ filtry mineralne są słabo rozpuszczalne. 

A co wygląda estetycznie ładniej?

Filtry chemiczne! Czy są mniej skuteczne w ochronie przed słońcem, jeśli stosujemy je pojedynczo, w konsekwencji potrzebna jest kombinacja kilku, aby osiągnąć pożądaną ochronę szerokiego spektrum. Filtry, które są najczęściej używane i które znajdziemy w dwóch trzecich wszystkich kremów przeciwsłonecznych z filtrami chemicznymi w Ameryce, to oksybenzon i oktinoksat. Powodem do niepokoju jest fakt, że te filtry są potencjalnie alergenne, wchłaniają się do naszego ciała, a największy szum wywołał ich wpływ na środowisko. Oksybenzon został w 2014 roku w Ameryce uznany za alergen roku, natomiast w Unii Europejskiej filtry te zostały w większości już zastąpione. 

Wybielanie koralowców

Oksybenzon, oktokrylen, oktinoksat i etyl heksyl salicylan mają powodować bielenie koralowców. Ponadto oksybenzon i oktinoksat nie są używane tylko w kremach przeciwsłonecznych, ale także w produktach do pielęgnacji osobistej. Na Hawajach ograniczono użycie tych dwóch składników, zwłaszcza w pobliżu plaż. Szacuje się, że około 25% kremu przeciwsłonecznego spłukuje się po 20 minutach, co stanowi od 4000 do 6000 ton kremów rocznie. Koralowce potrzebują do przetrwania ochronnego środowiska, specjalnego rodzaju alg i składników do fotosyntezy. Algi oddzielają się od koralowców, co zwiększa ryzyko chorób koralowców i powoduje, że rafy koralowe powoli dosłownie znikają. 

Jak interpretować badania?

Udowodniono, że oksybenzon wpływa na hormony androgenne i estrogenne przy przewlekłej ekspozycji na ten filtr. Badania przeprowadzono na rybach i szczurach, którym podawano filtr doustnie. Ciekawostką jest fakt, że do osiągnięcia takich samych ilości, jakie zaobserwowano u zwierząt, potrzebowalibyśmy stosować 2 mg/cm2 na całe ciało codziennie przez 35 lat. My natomiast nakładamy krem w mniejszych ilościach niż zalecane i używamy go może przez 1 miesiąc w roku, i to tylko w nielicznych przypadkach. Oznacza to, że trudno jest osiągnąć takie poziomy jak w badaniu, dlatego stosowanie kremów z tymi filtrami jest nadal bezpieczne, choć na pierwszy rzut oka może się wydawać inaczej.  

Nietypowe możliwości ochrony przeciwsłonecznej

Paprotka tropikalna, niacynamid i alfamelanotyd (analog hormonu stymulującego melanocyty). Działają głównie antyoksydacyjnie i przeciwzapalnie, zapobiegają powstawaniu rogowacenia słonecznego i innych fotodermatoz. Krótko mówiąc, łagodzą uszkodzenia, które mogą powstać w wyniku ekspozycji na słońce. 

Tabela nowszych/najczęstszych/fizycznych filtrów UV

Nowsze filtry

Bizoktrizol i bemotrizinol to bardzo bezpieczne filtry, nie wykazują efektów alergicznych i nie przenikają przez skórę. Bizoktrizol należy do filtrów chemicznych i fizycznych, ponieważ odbija i absorbuje światło. Uvinul są specyficzne dla UV-A i UV-B, nie podrażniają skóry i nie są ani fototoksyczne, ani fotouczulające. Wszystkie te filtry są bardzo skuteczne już przy bardzo niskich stężeniach. 

Nano formy mineralnych filtrów

Istnieje wiele kontrowersji dotyczących szkodliwości nano filtrów. Szczególnie tlenek cynku w formie nano miałby emitować elektrony tworzące wolne rodniki, które uszkadzają DNA, lipidy i białka. W praktyce jednak wszystkie nanocząstki w kremach przeciwsłonecznych są pokryte krzemionką, co oznacza, że ilość wolnych rodników uwalnianych do środowiska jest naprawdę ograniczona. Ponadto badania wykazały, że nanocząstki nie przenikają przez nieuszkodzoną skórę i głównie pozostają w warstwie rogowej. Badanie, w którym nanofiltry podano dożylnie i podskórnie, wykazało niską toksyczność filtrów. Zatem filtry w formie nano są również bezpieczne.

Dodatkowa miejscowa ochrona przeciwutleniaczami

Składniki takie jak ekstrakt sojowy, witamina C, witamina E, olej z pestek winogron, selen, magnez, ekstrakt z alg, ostropest plamisty i polifenole w herbacie (zielona, czarna) wykazują udowodnione zmniejszenie powstawania reaktywnych form tlenu. Kombinacja przeciwutleniaczy w kremach przeciwsłonecznych zapewnia lepszą ochronę niż same kremy bez przeciwutleniaczy. 

Literatura:

Yeager, DG, Lim HW. Co nowego w fotoprotekcji. Dermatologic Clinics. 2019

Siller, A., Blaszak, S. C., Lazar, M., & Olasz Harken, E. (2019). Aktualizacja dotycząca wpływu składników filtrów przeciwsłonecznych Oxybenzone i Octinoxate na ludzi i środowisko. Plastic Surgical Nursing, 39(4), 157–160.

Monteiro-Riviere NA, Wiench K, Landsiedel R i in. Ocena bezpieczeństwa formuł filtrów przeciwsłonecznych zawierających nanocząstki dwutlenku tytanu i tlenku cynku na skórze poparzonej UVB: badanie in vitro i in vivo. Toxicol Sci. 2011;123:264–80.

Fabian E, Landsiedel R, Ma-Hock L i in. podawanych nanocząstek dwutlenku tytanu u szczurów.

Arch Toxicol 2008;82:151–7. Rozkład w tkankach i toksyczność dożylnie

Schlumpf M, Cotton B, Conscience M i in. Estrogenność filtrów UV in vitro i in vivo. Environ

Health Perspect. 2001;109:239–44.

Wang SQ, Burnett ME, Lim HW. Bezpieczeństwo oksybenzonu: spojrzenie na liczby w perspektywie. Arch Dermatol. 2011;147:865–6.

Dunaway S, Odin R, Zhou L i in. Naturalne przeciwutleniacze: wielorakie mechanizmy ochrony skóry przed promieniowaniem słonecznym. Front Pharmacol. 2018;9:392.

Sánchez Rodríguez A, Rodrigo Sanz M, Betancort Rodríguez JR. Występowanie ośmiu filtrów UV na plażach Gran Canarii (Wyspy Kanaryjskie). Podejście do oceny ryzyka środowiskowego. Chemosphere. 2015;131:85–90.

SCCP. Opinia na temat Diethylamino Hydroxybenzoyl Hexyl Benzoate (https://ec.europa.eu/health/ph_risk/committees/04_sccp/docs/sccp_o_130.pdf)